Miniaturowa mapa pokazuje, jak Żywiec trafił do Europy
Na kawałku papieru czerpanego o wymiarach niewiele większych od pocztówki zapisano historię regionu, który przed wiekami zainteresował najważniejszych kartografów Europy. W sierpniu w Muzeum Miejskim w Żywcu można zobaczyć nowy nabytek – mapę Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego autorstwa Stanisława Porębskiego. To niewielki miedzioryt, ale jego znaczenie wykracza daleko poza rozmiar.
- Miedzioryt z 1573 roku trafił do muzealnej gabloty
- Porębski z Oświęcimia wyprzedził swoją epokę
- Druga mapa Porębskiego w zbiorach Muzeum Miejskiego
Miedzioryt z 1573 roku trafił do muzealnej gabloty
Eksponatem miesiąca jest mapa „Ducatus Oswieczensis et Zatoriensis descripto”, przedstawiająca tereny Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego. Stanisław Porębski opracował ją dla „Theatrum Orbis Terrarum” – dzieła flamandzkiego kartografa Abrahama Orteliusa, wydawanego w Antwerpii od 1570 roku.
Mapa pojawiła się w edycji atlasu z 1573 roku. Publikacja doczekała się ponad trzydziestu wydań, a Ortelius z czasem uzupełniał i rozbudowywał zamieszczane w niej opracowania. Właśnie w jednym z tych wydań znalazła się praca Porębskiego poświęcona ziemiom położonym w dorzeczu górnej Wisły, Soły i Skawy.
Nowy eksponat można oglądać w holu na pierwszym piętrze Starego Zamku. Bilet kosztuje 2 zł, więc prezentację można potraktować jako krótkie, niedrogie uzupełnienie wizyty w Muzeum Miejskim w Żywcu.
Więcej aktualności z Żywca znajdziesz na stronie głównej zywieconline.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na zywieconline.pl/wydarzenie.
Porębski z Oświęcimia wyprzedził swoją epokę
Stanisław Porębski herbu Kornicz urodził się w okolicach Oświęcimia, w miejscowości Grodziec, znanej od połowy XIX wieku jako Grojec. Studiował prawo w Padwie, ale już podczas nauki zajmował się także kartografią. W 1563 roku opracował i wydał w Wenecji mapę okolic Grodźca.
Ta praca zwróciła uwagę Abrahama Orteliusa. Flamandzki kartograf powierzył młodemu Polakowi przygotowanie mapy Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego, a następnie umieścił ją w swoim atlasie. Dzięki temu na europejskich mapach i w wydawnictwach kartograficznych pojawiły się także Żywiec oraz Żywiecczyzna.
Opracowanie Porębskiego wykorzystał później również Gerard Mercator, jeden z najwybitniejszych kartografów XVI wieku. Mapa „Polonia et Silesia” z jego atlasu, w części obejmującej dorzecza górnej Wisły, Soły i Skawy, powstała na podstawie pracy Porębskiego. Później wielokrotnie reprodukowano ją w XVII-wiecznych atlasach i opracowaniach.
Druga mapa Porębskiego w zbiorach Muzeum Miejskiego
Prezentowany obiekt jest drugą mapą Stanisława Porębskiego z wydawnictwa Abrahama Orteliusa, którą posiada Muzeum Miejskie w Żywcu. To niewielki, podkolorowany miedzioryt wykonany na papierze czerpanym.
Wymiary całego wydruku wynoszą 9,7 cm wysokości i 15,2 cm szerokości. Sama mapa zajmuje jeszcze mniejszą powierzchnię – ma 7,7 cm wysokości oraz 10,7 cm szerokości. Te liczby dobrze pokazują, jak dużo treści historycznej i kartograficznej mieści się w miniaturowym zabytku.
W sierpniu 2026 roku mapa pozostaje eksponatem miesiąca. Jej prezentacja przypomina, że związki Żywca i Żywiecczyzny z europejską historią nie zaczynają się dopiero w czasach nowożytnych – zostały zapisane także w dziełach kartografów, które przez kolejne stulecia krążyły po kontynencie.
na podstawie: Muzeum Żywiec.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Powiat Żywiecki promuje Beskidy w Warszawie. Na stoisku gra kapela

Jednodniowe zamknięcie Strefy Odkrywania Wyobraźni i Aktywności

Po 40 latach wrócili do Oczkowa. Krystyna i Edward świętują 60 lat razem

Tomasz Habdas spotka się z młodzieżą w Żywcu. Góry, książki i życiowe wybory

Budżet i oświata wśród tematów sesji Rady Powiatu w Żywcu

Zmiana planu przy ul. Irysowej. Zaplanowano spotkanie w ratuszu

„Dziadek do orzechów” w Żywcu - klasyczny balet w nowej odsłonie

Darmowy wyjazd z Żywca na nagranie TVP. Liczba miejsc w autokarach jest ograniczona

Dziesięć lat Asysty Żywieckiej. Wystawa przypomniała kunszt stroju mieszczańskiego

W Wilczym Jarze oddano hołd ofiarom tragicznego wypadku

Prace przy osuwisku w Zarzeczu. Nowy termin i objazd

Nie tylko karma. Policjanci z Żywca zbierają dary dla schroniska

Czwartki bez obsługi w Wydziale Budownictwa. Dokumenty nadal będzie można złożyć

Młodzieżowa Rada Powiatu w Żywcu ma już skład. Wybrano 26 uczniów
Przydatne dane teleadresowe
- Jak powstało Jezioro Żywieckie? Historia, procesy i wpływ na region
- Wyróżnij swoją firmę w katalogu
- Czy warto jechać do Żywca? Odkryj sekrety tego malowniczego miasta
- Milówka mała miejscowość z wielkim duchem
- Prokuratura Rejonowa w Żywcu - kontakt, godziny przyjęć, właściwość
- Urząd Stanu Cywilnego Koszarawa - kontakt, godziny, sprawy cywilne
